Jun 13, 2017 13:08 Asia/Baku
  • Ramazan ayı və Qədr gecəsinin fəziləti

Ramazan ayında xüsusi faydalar olduğu üçün Allah onu başqa aylardan üstün etmişdir və min ayın sultanı olan Qədr gecəsi də bu aydadır.

Qurani-Kərimdə ilin ayları arasından yalnız ramazan ayının adı çəkilmişdir. Lakin ramazan ayı nə haram aylardan, nə də həcc aylarındandır. Bununla belə, Quranda bu ay xüsusi hörmətlə yad edilmişdir: «Quran ramazan ayında nazil edilmişdir…» (“Bəqərə” surəsi, ayə 185.)Ramazan ayında peyğəmbərin mübarək qəlbinə Quranın nazil olduğu gecə mübarək gecə adlandırılmışdır: «Biz Quranı mübarək bir gecədə göndərdik…»( “Duxan” surəsi, ayə 3.) Bu mübarək ay təkvini (təbii) xüsusiyyətlərə malikdir. Çünki ilahi şəriət xeyir və fəsadlar nəzərə alınmadan təyin olunmur. Demək, bu ayda xüsusi faydalar olduğu üçün Allah onu başqa aylardan üstün etmişdir. Qədr gecəsi bu aydadır və orucun şəri hökmü də bu ayda gəlmişdir. Qurani-Kərim buyurur: «Ey iman gətirən kəslər! Oruc tutmaq sizdən əvvəlki ümmətlərə vacib olduğu kimi, sizə də vacib edildi…» ( “Bəqərə” surəsi, ayə 183.)Sonra isə buyurur: “Quran ramazan ayında nazil edilmişdir.(“Bəqərə” surəsi, ayə 185.)”Bu iki aydan məlum olur ki, oruc insana Quranın nazil olduğu ayda vacib olub. Quranın bu bəyanından istifadə edərək, demək olar ki, bəklə də Allah Quranın bu ayda nazil olma şərəfinə orucu insanlara vacib etdi. Orucun bu ayda insanlara vacib olması səbəbini tamamilə Quranın nazil olmasında görməsək də, lakin Quranın nazil olması orucun vacibliyinə təsirsiz olmamışdır.

Quran bu ayədə buyurur: “Quran ramazan ayında nazil olmuşdur”. Başqa bir ayədə isə buyurur: “Quran mübarək bir gecədə nazil olmuşdur”. Demək, Quran ramazan ayının gecələrinin birində nazil olmuşdur. Bu gecə “Qədr gecəsi” adlanır. Qurani-Kərim buyurur: “Ha, mim! Açıq-aydın və hikmətli kitaba and olsun ki, biz onu mübarək bir gecədə nazil etdik. Biz o kitab vasitəsi ilə xalqı qiyamət əzabından agah edib qorxuduruq. Hər bir hikmətli iş o gecə hökm olunur.”(“Duxan” surəsi, ayə 1-4.)

“Yufrəqu” sözü ayrılmaq mənasını bildirir. Ayrılmaq üçün fərqləndirmə, fərqləndirmə üçün müəyyənləşdirmə və təqdir şərtdir. Müəyyənləş-dirmə və təqdir hər ikisi ölçü götürmək mənasını bildirir. İslam leksikonunda, hətta Quranda təqdir sözü ölçü götürmək mənasında işlədilmişdir. Əgər bir şeyin ölçüsü təyin olunsa, onun hüdudu müəyyənləşsə o başqalarından ayrılar, qeyri-müəyyənlik aradan qalxar. “Həmin gecə hikmətə əsaslanan işlər təqdir olunur” ayəsindən görünür ki, Quran qədr gecəsində nazil olmuşdur. “Qədr” surəsində də bu gecə əzəmətli gecə sayılmışdır: “Biz Quranı qədr gecəsi nazil etdik.”( “Qədr” surəsi, ayə 1.)“Qədr” sözü təqdir mənasını bildirir. Quran yenidən buyurur: “Qədr gecəsinin əzəmətindən səni nə agah edə bilər?!”( “Qədr” surəsi, ayə 2.)

Bəlkə də, burada peyğəmbərə xitab olunmur. Əgər bu bəyan peyğəmbərə ünvanlaşmışsa, Qədr gecəsinin əzəmətini göstərir. Qədr gecəsinin necə də əhəmiyyətli olmasının aşkarlanması üçün bu üç qısa ayədə “ləylətul-qədr” kəlməsi üç dəfə təkrar olunur. Quran buyurur: “İnna ənzəlnahu fi ləylətul-qədr və ma ədrakə ma ləylətulqədr”. Qısaca bir təbirdə hansısa bir şeyin əzəmətini bundan yaxşı göstərmək olmaz. Bu bəyan qədr gecəsinin sonsuz əzəmətini göstərir. Quran bu gecənin əzəmətini xalqın daha yaxşı hiss etməsi üçün buyurur: “və ma ədrakə ma ləylətul-qədr”. Qədr gecəsi adi insanların düşüncəsindən üstün bir həqiqətdir. Quran sonra isə belə buyurur: “Qədr gecəsi min aydan üstündür.”(“Qədr” surəsi, ayə 3.)Min ay səksən ildən çoxdur. Tam bir insan ömrü! Bu üstünlük iki cəhətdəndir:Bu gecə Allahın öz bəndələrinə olan rəhməti Onun səksən illik rəhmətindən artıqdır;Bu gecədə xalqın əməlləri onların səksən il ərzində əməllərindən (hər il qədr gecələrini nəzərə almamaqla) daha fəzilətlidir. Bu, Quranın mötəbər sözüdür və onda heç bir şübhəyə yer yoxdur. Amma bu gecənin neçənci gecə olması bizə məlum deyil.

İnsan zehni əşyaların kəmiyyətini onların keyfiyyətindən daha yaxşı dərk edir. Allah Qədr gecəsinin əhəmiyyətini insanlara bildirmək üçün onun üstünlüyünü min ayla bildirmişdir. Lakin bu gecənin həqiqi dəyəri bizim anlamadığımız bir dəyərdir. Bu həqiqətə iman gətirmək bizim üçün vəzifə sayılır. Quran bu barədə buyurur: «Yaxşı əməl üzünüzü şərqə və qərbə tərəf çevirməkdən ibarət deyil. Yaxşı əməl əslində Allaha, axirət gününə, mələklərə, kitaba və peyğəmbərlərə inanmağınızıdır…» ( “Bəqərə” surəsi, ayə 177.)Allah buyurduğu üçün axirət gününə, mələklərə, səmavi kitaba və peyğəmbərlərə iman gətirməliyik. Əslində isə bizim ağlımız mələk və onların yaranışdakı rolunu dərk etməyə qadir deyil. Əgər bu sahədə vəhy və ilahi övliyaların açıqlamaları olmasaydı, biz bu şeylər barəsində heç bir tanışlıq əldə edə bilməzdik. Qurani-Kərim buyurur: «Halbuki onların həqiqi izahını Allahdan başqa heç kəs bilməz. Elmi qüvvətli olanlar isə: “Biz onlara inandıq, onların hamısı Rəbbimiz tərəfindəndir – deyərlər…»( “Ali-İmran” surəsi, ayə 7.)

Allah buyurduğu üçün qəbul edirik. Quran ayələri və pak imamların rəvayətləri vasitəsi ilə mələklər barəsində bəzi şeyləri anlamağımız mümkündür. Lakin biz onların həqiqətini dərk edə bilmərik. Mələyin həqiqəti, onun məqamı, aləmdə oynadığı rol, onun enməsinin mənası və sair. Bütün bu kimi şeylər bizim üçün qaranlıqdır. Biz “nüzul” (nazil olma) sözünü hansısa bir şeyin yuxarıdan aşağıya gəlməsi kimi anlayırıq. Lakin mələklərin necə enməsi bizim üçün məchuldur. Biz hətta bu işi təsəvvür belə etməyə acizik. Bizim bildiyimiz budur ki, mələklər yüksək məqamlı mövcudlardır və Allahın izni ilə dünyanın işlərini idarə edirlər. Onlar ruzinin nazil olmasında və ruhun alınmasında vasitə olur, insanların əməllərini yazırlar. Quran buyurur:“And olsun (kafirlərin canını) zorla alan mələklərə; and olsun (möminlərin canını) rahatlıqla alan mələklərə; and olsun Allahın göstərişlərini sürətlə yerinə yetirən mələklərə; and olsun (aləmin nəzmində) bir-birlərini ötdükcə ötən mələklərə və (kafirlərlə cihadda) bir-birlərini ötdükcə ötən möminlərə; and olsun Allahın əmri ilə dünyanın işlərini idarə edən mələklərə.”( “Naziat” surəsi, ayə 1-5.)«Göyləri və yeri yoxdan yaradan, iki qanadlı, üç qanadlı və dörd qanadlı mələkləri (peyğəmbərlərə) elçi edən Allaha həmd olsun! Allah yaranışda istədiyini artırar…»(“Fatir” surəsi, ayə 1.)

Lakin bütün bunlara baxmayaraq məlaikələrin vücudunun həqiqəti bizim üçün məchul, qaranlıqdır. Quran buyurur: “Sizə elmin yalnız az bir hissəsi verilmişdir.”(“İsra” surəsi, ayə 85.) Səma elminin inkişafı sübut etmişdir ki, bu cismani aləm vəsfolunmaz və dərkolunmaz bir əzəmətə malikdir: bəzi ulduzlardan işığın yer kürəsinə çatması üçün milyardlarla il vaxt lazımdır. Lakin işıq səkkiz dəqiqə ərzində günəşdən yer kürəsinə çatır. Bəzi alimlər başqa planetlərdən yerə gəlib çatan işıqların öz ömürlərini sona vurmuş ulduzlar olduğunu deyirlər. Hər gün vüsət və əzəmətindən bir guşəsi kəşf olunan bu aləm öz əzəməti ilə insan tərəfindən dərk olunmayan həqiqətlərlə müqayisədə ucsuz-bucaqsız səhrada itmiş üzük kimidir. Nəql olunur ki, əziz peyğəmbər buyurdu:«…Ey Əbuzər! Yeddi qat göy kürsü ilə (varlıq aləmi ilə) müqayisədə səhrada itmiş üzük kimidir…»İnsanlar (peyğəmbərlər, məsum imamlar və Allahın qeyb elmi əta etdiyi bəzi övliyalar) maddi aləmin əzəmətini dərk edə bilmirlərsə, insan hissləri ilə dərk olunmayan və maddi aləmdən daha əzəmətli və daha həssas olan mənəvi məfhumları necə dərk edəcəklər?! Mələklərin yuxarı aləmdən peyğəmbərin qəlbinə nazil olması adi insanların düşüncəsinin fövqündədir. Biz yalnız deməliyik: «Biz onlara inandıq, onların hamısı Rəbbimiz tərəfindəndir…»( Ali-İmran-7)Bu bizim üçün sonsuz fəxr hesab olunur. Çünki Allah bizi hidayət edib, biz Onun hidayətini qəbul etmişik, buyurduqlarını göz üstə qoymuşuq və mələklərin varlığına, eyni zamanda, Qədr gecəsi peyğəmbərin qəlbinə nazil olmasına inanmışıq. Bu gecə min aydan fəzilətlidir. Bu gecədə qılınan bir rəkət namaz başqa zamanlar qılınan 30 min rəkət namazdan üstündür. Allah bu gecə üçün belə bir şərafət təyin etmiş və qısa bir zamanda böyük fayda əldə etmək üçün möminlərə yol açımışdır.

Teqlər

Şərhlər